Loãng xương là gì?
Loãng xương là tình trạng xương dần trở nên yếu đi do sự suy giảm mật độ khoáng và cấu trúc bên trong, khiến chúng mất đi độ bền chắc vốn có. Khi xương trở nên mỏng và xốp hơn, chúng rất dễ bị tổn thương, thậm chí có thể gãy chỉ vì những va chạm nhẹ hoặc tai nạn nhỏ.
Đây là một căn bệnh âm thầm nhưng để lại hậu quả nghiêm trọng, đặc biệt thường gặp ở phụ nữ sau thời kỳ mãn kinh và người cao tuổi. Gãy xương do loãng xương có thể xảy ra ở bất kỳ vị trí nào, nhưng phổ biến nhất là ở cột sống, xương hông và cổ tay. Những chấn thương này không chỉ gây đau đớn mà còn khó hồi phục, nhất là ở các xương lớn như đùi hoặc cột sống – nơi thường cần đến can thiệp phẫu thuật với chi phí điều trị cao và thời gian phục hồi kéo dài.
Tìm hiểu chung về bệnh loãng xương
Điểm đặc biệt nguy hiểm của bệnh loãng xương là bệnh diễn tiến một cách âm thầm, không có dấu hiệu cụ thể trong giai đoạn đầu. Người bệnh có thể chỉ cảm thấy cơ thể mỏi mệt, đau lưng lặp đi lặp lại hoặc chiều cao giảm dần mà không rõ nguyên nhân. Đa phần chỉ phát hiện bệnh khi xảy ra gãy xương – lúc đó, xương đã bị tổn hại nặng nề.
Khi tuổi tác tăng lên, tốc độ tái tạo xương chậm lại, trong khi quá trình mất xương lại diễn ra nhanh hơn. Đây chính là lý do khiến người lớn tuổi dễ mắc loãng xương hơn, bởi lúc này, bộ xương không còn đủ “nội lực” để duy trì sự cứng cáp và đàn hồi như thời trẻ. Việc chủ động phòng ngừa và phát hiện sớm là chìa khóa để bảo vệ sức khỏe xương khớp lâu dài.
Nguyên nhân gây ra bệnh loãng xương
Bệnh loãng xương là tình trạng suy giảm mật độ xương và tổn thương vi cấu trúc của xương bao gồm cả cấu trúc hữu cơ và cấu trúc vô cơ. Điều này làm suy giảm sức mạnh của xương, khiến cho xương dễ bị gãy, đây cũng chính là biến chứng nghiêm trọng nhất của bệnh loãng xương. Có rất nhiều nguyên nhân gây loãng xương, các nguyên nhân này có thể chia làm 2 nhóm chính, đó là nhóm nguyên nhân nguyên phát và thứ phát.
Nguyên nhân nguyên phát
Tuổi tác và lão hóa: đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây nên tình trạng mất xương dẫn đến loãng xương. Bên cạnh đó, còn có một số nguyên nhân dẫn đến bệnh loãng xương như sau:
- Yếu tố di truyền: Nếu trong gia đình bạn có một vài người đã hoặc đang bị bệnh loãng xương thì bạn có nguy cơ cao bị loãng xương.
- Giới tính: tỷ lệ nữ giới bị loãng xương cao hơn nam giới.
- Sắc tộc: người da vàng và da trắng có nguy cơ bị loãng xương cao hơn người da đen.
Nguyên nhân gây ra bệnh loãng xương
Nguyên nhân thứ phát
Hormon sinh dục nữ giảm: ở phụ nữ đến thời kỳ tiền mãn kinh và mãn kinh thì lượng hormone estrogen trong máu bị suy giảm một cách đáng kể bởi sự suy thoái của buồng trứng. Suy thoái hormon estrogen làm tăng hoạt tính tế bào tủy xương, làm cho khối lượng xương sẽ mất dần theo năm tháng. Kể từ khi mãn kinh, mỗi năm phụ nữ mất khoảng từ 2 – 4% mật độ xương.
Chế độ dinh dưỡng: nếu trong chế độ dinh dưỡng hàng ngày không cung cấp đủ canxi, photpho, magie, albumin dạng keo, axit amin, và thiếu các nguyên tố vi lượng thì sẽ dễ dàng dẫn đến bệnh loãng xương. Ngoài ra, uống quá nhiều hoặc lạm dụng rượu, cafe sẽ làm giảm sự hấp thu canxi và làm giảm khả năng sử dụng canxi của cơ thể.
Từng bị gãy xương hoặc tiền sử còi xương: Ngoài yếu tố về chế độ dinh dưỡng và nội tiết tố còn có nhiều yếu tố thuận lợi làm cho bệnh loãng xương ở người cao tuổi tăng lên nếu như: tiền sử bị còi xương lúc còn nhỏ, hàng ngày ít vận động, béo phì hoặc từng bị gãy xương.
Các biểu hiện của bệnh loãng xương
Hầu hết các trường hợp loãng xương giai đoạn đầu không có triệu chứng gì đặc hiệu ngoài những dấu hiệu chung chung như mệt mỏi, ăn uống kém, nhức xương không thường xuyên. Đau nhức xương hay gặp là đau lưng, đau chân tay, các khớp và mỏi bại hông, đặc biệt là các khớp xương chịu lực mạnh như: xương sống, khớp gối, khớp cổ chân, khớp háng, các xương dài như xương đùi, xương cẳng chân, xương cánh tay, cẳng tay, đốt sống thắt lưng và dễ dàng bị gãy xương do bị ngã, vấp…
Đau nhức ở các khớp xương
Bạn nên lưu ý đi khám bác sĩ chuyên khoa khi có các dấu hiệu sau:
- Đau nhức xương: Đau nhức tại các đầu xương hay đau mỏi dọc theo các xương dài, đau như châm chích toàn thân và tăng về đêm.
- Đau cột sống lưng: Đau ngang thắt lưng hoặc lan sang một hay hai bên mạn sườn. Đau cột sống, có thể kèm theo co cứng các cơ dọc cột sống, giật cơ khi thay đổi tư thế.
- Rối loạn tư thế cột sống, chuột rút: Các đốt sống bị lún, xẹp dẫn đến gù lưng khi lớn tuổi, cong vẹo cột sống, giảm chiều cao. Cơ thể gặp cảm giác ớn lạnh, bị chuột rút, thường ra mồ hôi.
Cách phòng chống bệnh loãng xương
Loãng xương tuy rất nguy hiểm, nhưng quá trình để dẫn đến loãng xương thường rất dài, và có thể phòng chống hoặc làm chậm quá trình loãng xương bằng những biện pháp rất dễ áp dụng.
Bổ sung canxi qua thực phẩm
Canxi là khoáng chất quan trọng nhất đối với sức khỏe xương. Nó không chỉ giúp xương chắc khỏe mà còn đóng vai trò thiết yếu trong quá trình trao đổi chất và chức năng của các cơ, thần kinh. Bạn có thể tăng cường trong chế độ ăn các thực phẩm giàu canxi như:
- Sữa và các sản phẩm của sữa như: sữa chua, phomai…
- Cá, nhất là cá mòi, cá thu.
- Các loại rau củ hạt: súp lơ xanh, cải xoăn, củ cải đường, rau xanh đậm, hạt đậu nành.
Xem thêm: Các loại sữa loãng xương tốt nhất
Bổ sung vitamin D
Một trong những lợi ích quan trọng nhất của vitamin D là giúp cho quá trình hấp thu canxi và phát triển hệ xương. hầu hết mọi người đều không dành đủ thời gian dưới ánh mặt trời nên có thể bổ sung Vitamin D bằng thực phẩm.
Các thực phẩm giàu vitamin D như:
- Cá béo: Cá hồi, cá thu, cá ngừ, cá chình… Ngoài ra, trong thịt cá còn giàu protein và omega-3
- Nấm: Các loại nấm có khả năng chuyển đổi ánh sáng mặt trời thành vitamin D, thậm chí vitamin D từ nấm không bị mất đi nhiều khi chế biến.
- Trứng: Trong trứng có tiền chất của vitamin D và theo nghiên cứu hàm lượng cholesterol trong trứng ít hơn so với các thực phẩm có chất béo bão hòa. + Sữa và các chế phẩm từ sữa: 1 ly sữa có thể cung cấp đến 100 IU vitamin D.
- Dầu gan cá: Chỉ cần 1 thìa loại dầu cá này cũng cung cấp gấp đôi lượng Vitamin D mà cơ thể cần mỗi ngày, do vậy nếu không muốn uống quá liều cần hỏi ý kiến của bác sĩ.
- Bổ sung bằng thuốc: Là liệu pháp điều trị các trường hợp nặng và phải có chỉ định liều lượng của bác sĩ.
Các thực phẩm giàu vitamin D
Tập thể dục đều đặn, phù hợp với tình trạng sức khỏe
Tập thể dục là một trong những cách hiệu quả nhất để duy trì mật độ xương và phòng chống loãng xương. Các bài tập thể dục giúp tăng cường sức khỏe cơ bắp và xương khớp, đồng thời cải thiện sự linh hoạt và sức bền. Tuy nhiên, khi thực hiện các bài tập, bạn cần lựa chọn những bài tập phù hợp với tình trạng sức khỏe của mình.
Bỏ hút thuốc lá
Việc hút thuốc thường xuyên cũng làm tăng 10 lần nguy cơ loãng xương và tăng 2 lần nguy cơ gãy xương cột sống và xương hông. Hút thuốc còn khiến vết gãy ở xương khó phục hồi. Việc bỏ thuốc lá càng sớm sẽ càng giảm nguy cơ bị loãng xương và giúp cải thiện sức khỏe tổng thể.
Phòng và chữa trị đúng cách không lo loãng xương
